Làn sóng phá sản phản ánh áp lực tài chính ngày càng lớn đối với cả người tiêu dùng lẫn doanh nghiệp, khi chi phí leo thang trong bối cảnh điều kiện vay vốn trở nên khắt khe hơn.
“Chi phí tăng cao, tín dụng bị thắt chặt và những bất ổn địa chính trị kéo dài tiếp tục gây sức ép lên các hộ gia đình và doanh nghiệp vốn đã chịu căng thẳng tài chính”, bà Amy Quackenboss, Giám đốc điều hành của American Bankruptcy Institute, nhận định hồi đầu tháng.
Không giống các giai đoạn suy thoái trước đây, làn sóng phá sản lần này không tập trung vào một vài ngành cụ thể, mà lan rộng tới gần như mọi ngóc ngách của nền kinh tế - một mô hình mà theo lời một luật sư kỳ cựu chuyên về phá sản là “bất thường”.
Phá sản trải rộng trên nhiều ngành
Thông thường, các vụ phá sản doanh nghiệp có xu hướng tập trung trong cùng một lĩnh vực, ông Robert Stark, chuyên gia tại hãng luật Brown Rudnick và Chủ tịch bộ phận phá sản – tái cấu trúc doanh nghiệp, chia sẻ với Business Insider.
Ông dẫn ví dụ năm 2022, khi “mùa đông tiền mã hóa” đã kéo theo hàng loạt vụ phá sản trong lĩnh vực này, bao gồm sàn giao dịch FTX của Sam Bankman-Fried. “Đó là một cú sốc mang tính tập trung - cả ngành gần như cùng lúc rơi vào phá sản”, ông nói.
“Điều khiến tôi thấy đáng chú ý hiện nay là tính tập trung đó gần như không còn. Các vụ phá sản dường như xuất hiện rải rác khắp nơi”, Stark cho biết.
Ông Stark - người đại diện cho các nhóm chủ nợ trong các vụ phá sản năm 2025 của hãng phụ tùng ô tô First Brands và startup fintech Linqto, cũng như Ủy ban cổ đông trong vụ 23andMe theo Chương 11 - cho biết ông khó chỉ ra một nguyên nhân duy nhất cho tình trạng “đa ngành” này. “Trong 30 năm hành nghề của tôi, hiện tượng này là hiếm thấy - thậm chí gây sốc”, ông nói.
Những vụ phá sản lớn gây chú ý
Các vụ phá sản doanh nghiệp lớn trong năm nay bao gồm công ty lưu trú Sonder, hãng hàng không Spirit Airlines, tập đoàn thực phẩm Del Monte Foods, nhà bán lẻ Claire's, và công ty con Omnicare của CVS Health. Theo hồ sơ tòa án, mỗi doanh nghiệp này đều ghi nhận nợ phải trả vượt 1 tỷ USD, đưa họ vào nhóm các vụ phá sản lớn nhất năm 2025.
Dữ liệu từ S&P Global Market Intelligence cho thấy, 717 hồ sơ phá sản đã được nộp tính đến hết tháng 11, vượt mức 687 của cả năm trước đó. Ngay cả khi chưa tính số liệu tháng 12, năm 2025 đã ghi nhận số vụ phá sản doanh nghiệp lớn cao nhất kể từ năm 2010, thời điểm có 828 hồ sơ.
Xét theo ngành, công nghiệp là lĩnh vực chịu ảnh hưởng nặng nhất với 110 doanh nghiệp nộp đơn phá sản tính đến tháng 11. Tiếp theo là hàng tiêu dùng không thiết yếu với 85 vụ, và y tế với 46 doanh nghiệp.
Doanh nghiệp nhỏ cũng lao đao
Đà gia tăng phá sản không chỉ dừng ở các tập đoàn, mà còn lan sang doanh nghiệp nhỏ. Những doanh nghiệp có tổng nợ có bảo đảm và không bảo đảm không vượt 3.024.725 USD có thể nộp đơn phá sản theo Tiểu chương 5 của Chương 11, một cơ chế tái cấu trúc được thiết kế gọn nhẹ hơn.
Theo Epiq Bankruptcy Analytics, số hồ sơ theo Tiểu chương 5 - bao gồm doanh nghiệp nhỏ và cá nhân - đã vượt 2.300 từ đầu năm đến giữa tháng 12, tăng gần 10% so với cùng kỳ năm ngoái. Riêng tháng 11, số hồ sơ đạt 223, tăng 23% so với một năm trước, theo American Bankruptcy Institute trích dẫn dữ liệu của Epiq.
Phá sản cá nhân tăng mạnh
Bên cạnh doanh nghiệp, phá sản cá nhân cũng gia tăng do chi phí sinh hoạt leo thang. Số hồ sơ phá sản cá nhân tăng 8%, lên 40.973 trong tháng 11/2025, so với 37.814 cùng kỳ năm 2024, theo số liệu của ABI.
Trong đó, các hồ sơ theo Chương 7 - hình thức “xóa nợ” thông qua thanh lý - đạt 25.329, tăng 11% so với tháng 11/2024. Các hồ sơ theo Chương 13 - kế hoạch trả nợ cho người có thu nhập - đạt 15.558, tăng 5% so với cùng kỳ, theo ABI.
“Đối với các gia đình và doanh nghiệp đang gánh nặng nợ nần, phá sản vẫn là con đường quan trọng để khôi phục ổn định và xây dựng lại nền tảng tài chính vững chắc hơn”, bà Quackenboss nhấn mạnh.
Tham khảo BI
