Sàn giao dịch tiền số lớn nhất thế giới Binance đề xuất miễn thuế thu nhập cá nhân cho nhóm nhà tạo lập thị trường(MM) nhằm duy trì thanh khoản, song các chuyên gia cảnh báo chỉ nên áp dụng biện pháp này trong ngắn hạn để tránh mất cân bằng thuế.
Trong góp ý gửi Bộ Tài chính về dự thảo Luật Thuế thu nhập cá nhân sửa đổi, Binance khuyến nghị xem xét lại phương thức đánh thuế trên tổng giá bán tài sản số. Nếu vẫn áp dụng, sàn giao dịch này đề xuất miễn thuế cho các nhà tạo lập thị trường hay những "cá mập" chuyên cung cấp thanh khoản bằng cách luôn sẵn sàng mua bán tài sản ở mức giá công khai, kiếm lợi nhuận dựa trên chênh lệch giá.
Theo Binance, thu nhập từ chuyển nhượng tài sản số nên được xếp vào loại thu nhập từ chuyển nhượng vốn, với mức thuế 20% tính trên lợi nhuận ròng (giá bán trừ giá mua và chi phí liên quan). Trường hợp khó xác định lợi nhuận ròng, thuế suất chỉ 0,1% trên giá chuyển nhượng. "Cách tiếp cận này cân bằng giữa tính đơn giản, công bằng, đồng thời phù hợp với nguyên tắc thuế chứng khoán hiện hành", đại diện Binance nhấn mạnh.
Tuy nhiên, sàn giao dịch lớn nhất thế giới cảnh báo rằng thuế trên tổng giá trị giao dịch dù ở mức thấp vẫn làm suy giảm động lực tham gia thị trường. Thuế này áp dụng trên mọi giao dịch cơ sở, kể cả khi người bán lỗ, khiến hoạt động giao dịch tần suất cao trở nên không khả thi.
Đọc thêm: Phó thủ tướng Nguyễn Hòa Bình đề nghị Binance mở trụ sở chính thức ở Việt Nam tại Đà Nẵng
Các nhà tạo lập thị trường, thường dùng thuật toán tự động cho khối lượng lớn giao dịch biên lợi nhuận mỏng, có thể đối mặt nghĩa vụ thuế vượt quá lợi nhuận thực tế. Hậu quả là thanh khoản giảm sút, thị trường thiếu ổn định, dẫn đến ít người tham gia hơn và tổng thu ngân sách thuế sụt giảm.
Binance dẫn chứng trường hợp cụ thể là Indonesia, nơi áp thuế 0,22% trên giao dịch chuyển nhượng tài sản mã hóa từ tháng 5/2022. Dù nhanh chóng miễn trừ cho nhà tạo lập thị trường để bảo vệ thanh khoản, thu ngân sách từ thuế này vẫn lao dốc 63% trong năm 2023, bất chấp giá Bitcoin tăng mạnh.
Đại diện Dragon Capital cho rằng thuế trên tổng giá trị giao dịch có thể vượt lợi nhuận thực tế, ảnh hưởng nặng nề đến nhà tạo lập thị trường. Do đó, cần chính sách ưu đãi có điều kiện, gắn với minh bạch và báo cáo. Trong ngắn hạn, các biện pháp khuyến khích hoặc miễn giảm có thể hỗ trợ thanh khoản và ổn định thị trường. Về dài hạn, thay vì miễn thuế hoàn toàn, nên áp dụng thuế dựa trên lợi nhuận ròng - theo thuế thu nhập doanh nghiệp cho tổ chức và thuế thu nhập cá nhân cho cá nhân.
Đọc thêm: Kazakhstan đưa BNB vào kho dự trữ tiền số quốc gia
Dragon Capital bổ sung rằng chính sách thuế cần công bằng, minh bạch và hỗ trợ phát triển bền vững. Ngắn hạn, có thể áp mức thuế đơn giản 0,1% mỗi giao dịch (tương tự chứng khoán) cho các hoạt động minh bạch, nhằm xây dựng ý thức tuân thủ. Dài hạn, chuyển sang thuế lãi vốn dựa trên lợi nhuận ròng, cho phép khấu trừ chi phí và bù trừ lãi lỗ. Quỹ ngoại này nhấn mạnh phân định rõ thu nhập cá nhân và doanh nghiệp, đồng thời gợi ý cơ chế "sandbox" thử nghiệm trước triển khai rộng.
Ví dụ từ Mỹ cho thấy tài sản số chịu thuế thu nhập (cho lương, phần thưởng khai thác hoặc lợi tức staking) và thuế lãi vốn (khi bán, hoán đổi hoặc thanh toán), với suất khác nhau giữa nắm giữ ngắn hạn và dài hạn. Điều này nhấn mạnh nhu cầu phân biệt dòng thu nhập và thời gian nắm giữ để đảm bảo công bằng.
Thị trường tiền số Việt Nam hiện đang trong giai đoạn bùng nổ. Báo cáo năm 2024 từ Chainalysis cho biết hơn 20% dân số sở hữu tài sản số, đồng thời khối lượng giao dịch onchain đạt 220-230 tỷ USD từ tháng 7/2024 đến 6/2025, trung bình hơn 600 triệu USD/ngày. Dòng tiềcủa nước ta xếp Top 3 ở khu vực châu Á - Thái Bình Dương, chiếm gần 10% khu vực.
