Incogni, một công ty bảo mật số tại Anh, đã tiến hành một nghiên cứu về việc các nền tảng của Mỹ và Trung Quốc thu thập dữ liệu nhạy cảm từ người dùng châu Âu. Mặc dù đã có các luật liên quan tới bảo vệ dữ liệu cá nhân, các ứng dụng này vẫn có thể lách luật một cách dễ dàng.
Mỹ và Trung Quốc đang vi phạm nghiêm trọng quyền riêng tư kỹ thuật số
Ngay từ ban đầu, cộng đồng crypto đã thể hiện mối quan tâm lớn tới quyền riêng tư kỹ thuật số. Sự ra đời của Bitcoin đã thể hiện khát vọng về hệ thống không cần niềm tin, ẩn danh và phi tập trung cho tất cả người dùng tham gia.
Tuy nhiên, internet trong năm 2025 đã rất khác so với năm 2009, các nền tảng lớn hiện đang kiểm soát phần lớn lưu lượng truy cập, đồng thời âm thầm thu thập dữ liệu của người dùng.
“Dù châu Âu đi đầu trong luật bảo vệ dữ liệu cá nhân, nghiên cứu của Incogni chỉ ra những hành vi đáng lo ngại từ các ứng dụng do nước ngoài phát triển và cách họ xử lý dữ liệu của công dân châu Âu. Những ứng dụng này dễ dàng hoạt động trong các vùng xám pháp lý, khiến dữ liệu cá nhân của người dân EU và Vương quốc Anh dễ dàng bị truy cập bởi bên thứ ba.”
Theo nghiên cứu mới được Incogni công bố, các nền tảng lớn có trụ sở tại Mỹ và Trung Quốc đang hệ thống hóa việc vi phạm quyền riêng tư kỹ thuật số. Chính phủ Mỹ thường xuyên giám sát các ứng dụng mạng xã hội trong nước, và Trung Quốc cũng áp dụng những phương pháp tương tự cho những ứng dụng mà họ hỗ trợ phát triển.
Nghiên cứu của Incogni tập trung vào khu vực châu Âu và kết luận rằng các ứng dụng của Mỹ và Trung Quốc đang kiểm soát một lượng lớn dữ liệu người dùng tại đây, mặc dù khu vực này có luật bảo vệ dữ liệu được xem là nghiêm ngặt. Do đó, không khó để tưởng tượng ra sự việc này còn tồi tệ hơn nhiều ở các khu vực khác trên thế giới.
Đọc thêm: EU cân nhắc Ethereum và Solana làm cơ sở hạ tầng phát hành đồng stablecoin.
Vị cứu tinh Blockchain
Vậy blockchain có thể đảm bảo quyền riêng tư kỹ thuật số như thế nào? Các ứng dụng Web3 như nhận diện tự chủ (SSI), định danh phi tập trung (DID) và chợ dữ liệu token hóa cung cấp một mô hình nơi người dùng có thể kiểm soát và tiết lộ thông tin có chọn lọc thông qua các bằng chứng mã hóa - từ đó ngăn chặn việc thu thập hàng loạt và rò rỉ dữ liệu xuyên biên giới.
Khác với các ứng dụng tập trung mà dữ liệu nằm trong tay các nhà phát triển, hệ thống blockchain giữ việc xác minh ở cấp độ địa phương và hoàn toàn minh bạch. Bằng cách quay lại với cốt lõi phi tập trung của crypto, công dân ở Anh, EU hay bất kỳ quốc gia nào có thể bảo vệ quyền riêng tư của mình.
Tuy nhiên, viễn cảnh lạc quan này khó trở thành hiện thực trong thời gian gần. Các chuyên gia an ninh mạng lo ngại về một xu hướng gia tăng các trò lừa đảo crypto - và “cảnh báo thì cũng vô ích nếu không ai quan tâm.”
Các nền tảng lớn sẽ không dễ dàng chấp nhận cho người dùng né tránh việc thu thập dữ liệu. Những người quan tâm tới quyền riêng tư có thể sẽ phải xây dựng các hạ tầng song song để tránh việc bị thu thập và lợi dụng thông tin cá nhân.
Nhưng liệu các nền tảng blockchain có thể thay thế nhắn tin, giải trí, mạng xã hội và nhiều hơn nữa? Những giải pháp thay thế này đòi hỏi lượng người dùng lớn - còn nếu không có người dùng, không có nội dung thì ứng dụng sẽ trở nên vô nghĩa khi không xây dựng được một hệ sinh thái đầy đủ.
Do đó, các ứng dụng Web2 vẫn tồn tại, phát triển mạnh mẽ và thu thập không ít thông tin của chúng ta hằng ngày
Hành động của các chính phủ
Kế hoạch gần đây của Mỹ nhằm đưa dữ liệu kinh tế lên blockchain cho thấy các chính phủ khi có động lực hoàn toàn có thể ứng dụng công nghệ này cho những mục tiêu đầy tham vọng. Nếu các chính phủ EU thực sự quan tâm đến quyền riêng tư, thì các chuyên gia có thể thúc ép các nền tảng cho phép áp dụng công nghệ blockchain để ẩn danh người dùng.
Đọc thêm: Chính phủ Mỹ sẽ công bố dữ liệu kinh tế trên blockchain
Tuy nhiên câu hỏi đặt ra lại là: Liệu EU có thực sự muốn bảo vệ quyền riêng tư kỹ thuật số? Các quy định như MiCA cho thấy điều ngược lại, và một số sự kiện gần đây càng củng cố nghi ngờ đó. Online Safety Act (OSA) - đạo luật của Anh nhằm xác minh độ tuổi người dùng trên môi trường số - đã bị chỉ trích dữ dội, thậm chí bị xem là vi phạm nhân quyền.
Ngoài ra, một số luật yêu cầu các trang web phải xác minh danh tính người dùng trước khi cho phép truy cập - điều này xóa bỏ mọi sự riêng tư kỹ thuật số. EU dường như cũng đang thử nghiệm những quy định tương tự.
Cuộc chiến bảo vệ người dùng vẫn còn dài hơi
Tình hình hiện tại cả ở góc độ doanh nghiệp và chính phủ đề không hoàn toàn ủng hộ quyền riêng tư trên internet. Dù vậy, các nhà phát triển tận tâm vẫn có thể xây dựng các giải pháp đột phá triên Web3 - nhưng đó sẽ là một trận chiến dài và gian nan.
Tuy nhiên, công nghệ blockchain vẫn là cách tốt nhất để hiện thực hóa giấc mơ về một không gian mạng riêng tư, công bằng và không bị kiểm soát.
