Iran vừa giới thiệu một nền tảng bảo hiểm hàng hải mới mang tên Hormuz Safe, cho phép các tàu thương mại và doanh nghiệp vận tải thanh toán phí bảo hiểm bằng Bitcoin cùng nhiều loại tiền điện tử khác khi hoạt động tại eo biển Hormuz và vịnh Ba Tư. Đây được xem là bước đi mới nhất của Tehran nhằm mở rộng việc ứng dụng tài sản số vào thương mại quốc tế trong bối cảnh hệ thống tài chính nước này vẫn chịu nhiều sức ép từ các lệnh trừng phạt của phương Tây.
Theo truyền thông Iran, nền tảng được triển khai từ ngày 16/5 và hướng đến việc thay thế các phương thức thanh toán phụ thuộc vào hệ thống ngân hàng truyền thống liên kết với SWIFT. Thay vì chuyển khoản qua ngân hàng quốc tế, các công ty vận tải có thể trực tiếp thanh toán bằng tiền điện tử để mua hợp đồng bảo hiểm cho tàu thuyền đi qua khu vực Hormuz — tuyến hàng hải chiến lược vận chuyển khoảng 20% lượng dầu tiêu thụ toàn cầu mỗi ngày.
Hormuz Safe hoạt động dựa trên cơ chế xác nhận giao dịch bằng blockchain. Sau khi khoản thanh toán bằng Bitcoin hoặc tài sản số được ghi nhận trên chuỗi, hệ thống sẽ tự động phát hành chứng chỉ bảo hiểm điện tử cùng các tài liệu xác minh trách nhiệm tài chính cho tàu vận tải. Phía Iran cho biết toàn bộ quá trình được xử lý gần như tức thời, giúp doanh nghiệp rút ngắn thời gian xác minh và giảm sự phụ thuộc vào các tổ chức tài chính quốc tế.
Trong giai đoạn đầu, phạm vi bảo hiểm tập trung vào những rủi ro liên quan đến kiểm tra, bắt giữ hoặc tịch thu tàu thuyền khi hoạt động tại khu vực vịnh Ba Tư. Tuy nhiên, các thiệt hại trực tiếp phát sinh từ xung đột quân sự hoặc chiến tranh sẽ không nằm trong gói bảo hiểm tiêu chuẩn.
Chính quyền Iran kỳ vọng Hormuz Safe có thể trở thành nguồn thu quan trọng nếu thu hút được một phần đáng kể thị trường bảo hiểm hàng hải khu vực. Một số báo cáo cho rằng Tehran đặt mục tiêu doanh thu có thể vượt 10 tỷ USD mỗi năm, dù con số này hiện chưa được xác nhận bởi các tổ chức tài chính độc lập.
Động thái mới cho thấy Iran đang tiếp tục đẩy mạnh việc sử dụng tiền điện tử để xây dựng các kênh thanh toán thay thế ngoài phạm vi kiểm soát của Mỹ. Trước đó, Tehran từng bị cáo buộc thu phí quá cảnh bằng tiền số đối với tàu chở dầu đi qua eo biển Hormuz, với mức phí ước tính khoảng 1 USD cho mỗi thùng dầu vận chuyển. Trong các giai đoạn căng thẳng địa chính trị leo thang, một số tàu được cho là phải trả tới hàng triệu USD để đảm bảo hoạt động lưu thông an toàn.
Tuy nhiên, việc triển khai Hormuz Safe cũng làm dấy lên nhiều lo ngại về pháp lý và trừng phạt quốc tế. Các chuyên gia nhận định doanh nghiệp vận tải sử dụng nền tảng này có thể đối mặt nguy cơ bị Mỹ áp đặt các lệnh trừng phạt thứ cấp nếu bị xác định tham gia các giao dịch liên quan đến Iran.
Bên cạnh đó, các tổ chức quản lý rủi ro hàng hải cũng cảnh báo tình trạng lừa đảo gia tăng tại khu vực. Một số đối tượng được cho là đã giả danh cơ quan chức năng Iran để yêu cầu các tàu thanh toán bằng Bitcoin hoặc USDT nhằm đổi lấy “quyền đi lại an toàn” qua eo biển Hormuz.
Trong bối cảnh căng thẳng giữa Iran với Mỹ và Israel chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, việc Tehran đưa Bitcoin vào lĩnh vực bảo hiểm hàng hải được xem là tín hiệu cho thấy tiền điện tử đang ngày càng được sử dụng như một công cụ phục vụ chiến lược tài chính và thương mại xuyên biên giới của quốc gia này.
