Sự bùng nổ của các công nghệ mới như Blockchain, AI hay Fintech đang mở ra nhiều cơ hội phát triển cho nền kinh tế số. Tuy nhiên, phía sau lớp vỏ công nghệ hào nhoáng ấy cũng xuất hiện ngày càng nhiều mô hình đầu tư trá hình, lợi dụng sự thiếu hiểu biết của người dùng để thực hiện hành vi lừa đảo.
Tại tọa đàm trực tuyến về tình trạng lừa đảo công nghệ cao được tổ chức ngày 14/5, luật sư Trương Thanh Đức, Giám đốc Công ty Luật ANVI, nhận định rằng các đối tượng lừa đảo hiện nay không chỉ khai thác lòng tham mà còn tận dụng hiệu ứng tâm lý và sự hấp dẫn của những xu hướng công nghệ mới để dẫn dụ nhà đầu tư.
Theo ông Đức, AI, Blockchain hay Fintech đều là những khái niệm mang màu sắc hiện đại, tạo cảm giác về các cơ hội đổi đời và lợi nhuận vượt trội. Tuy nhiên, do đặc thù phức tạp và khó hiểu với phần lớn người dùng phổ thông, các công nghệ này lại trở thành công cụ để nhiều nhóm lừa đảo dựng lên các “dự án ma”, thổi phồng tiềm năng sinh lời nhằm thu hút dòng tiền.
Ông cho rằng phần lớn nạn nhân bị cuốn vào các mô hình đầu tư online vì tin rằng mình đang tiếp cận một xu hướng tất yếu của tương lai. Trong khi đó, các đối tượng thường xây dựng những câu chuyện rất sát với thực tế, từ việc mạo danh thương hiệu lớn, giả nhân viên giao hàng cho tới tạo ra các nền tảng đầu tư mang giao diện chuyên nghiệp để tạo niềm tin. “Các đối tượng lừa đảo luôn biết cách khiến câu chuyện của họ trở nên hợp lý và hấp dẫn”, ông Đức nhận định.
Theo vị luật sư này, một trong những chiêu trò phổ biến nhất là đánh vào tâm lý muốn làm giàu nhanh. Nhiều mô hình sẵn sàng trả lợi nhuận thật ở giai đoạn đầu để tạo lòng tin với người tham gia. Sau khi thấy có thể rút tiền và nhận lãi, nhà đầu tư thường tiếp tục xuống tiền với quy mô lớn hơn.
“Một người đầu tư vài triệu đồng và nhanh chóng có lãi sẽ dễ tin tưởng tuyệt đối vào hệ thống. Khi đó, họ sẵn sàng bỏ vào hàng trăm triệu, thậm chí hàng tỷ đồng”, ông nói.
Ông Đức nhấn mạnh rằng phía sau vẻ ngoài ứng dụng công nghệ hiện đại, nhiều mô hình thực chất vẫn chỉ là hình thức huy động vốn đa cấp trái phép, hoạt động theo cơ chế lấy tiền của người tham gia sau để trả cho người tham gia trước.
Đồng quan điểm, ông Nguyễn Thế Thắng cho rằng sự thiếu hụt khung pháp lý đối với nhiều nền tảng giao dịch tài sản số đang tạo ra khoảng trống để các mô hình đầu tư bất hợp pháp phát triển.
Theo ông Thắng, Blockchain về bản chất là công nghệ giúp lưu trữ và xác thực dữ liệu minh bạch thông qua mạng lưới phân tán, không cần trung gian. Tuy nhiên, thay vì tiếp cận đúng giá trị công nghệ, không ít người lại xem đây như công cụ đầu cơ giúp kiếm lợi nhuận nhanh chóng.
Ông cảnh báo rằng các cam kết lợi nhuận phi thực tế như 10-12% mỗi tháng là điều gần như không thể tồn tại trong bất kỳ mô hình kinh doanh bền vững nào. Khi bị cuốn vào những lời hứa hẹn hấp dẫn, nhà đầu tư thường bỏ qua các dấu hiệu rủi ro và tự đặt mình vào bẫy lừa đảo.
Theo các chuyên gia, sự kết hợp giữa tâm lý FOMO, thiếu hiểu biết về công nghệ và khoảng trống pháp lý đang khiến các vụ lừa đảo liên quan đến tài sản số ngày càng phức tạp. Dù nhiều đường dây lớn đã bị triệt phá trong thời gian qua, thiệt hại để lại vẫn rất lớn, với hàng chục nghìn người mất tiền vì các mô hình đầu tư và sàn giao dịch trái phép.
