Khi siêu bão Melissa càn quét vùng Caribê, gây mất điện và internet trên diện rộng, ứng dụng nhắn tin phi tập trung Bitchat của Jack Dorsey đã bất ngờ trở thành "phao cứu sinh" cho hàng nghìn người dân Jamaica.
Ứng dụng phi tập trung này, vốn cho phép người dùng gửi tin nhắn mà không cần kết nối internet, đã nhanh chóng leo lên vị trí thứ 2 trong bảng xếp hạng tải về trên cả Apple App Store và Google Play tại Jamaica. Nó chỉ đứng sau Zoom Earth, một nền tảng theo dõi thời tiết phổ biến. Điều này cho thấy ưu tiên hàng đầu của người dân trên đảo lúc này là "duy trì kết nối" và "cập nhật thông tin".
Nhiều người dân đã tìm đến Bitchat như một công cụ liên lạc dự phòng quan trọng, giúp các gia đình và cộng đồng giữ liên lạc bất chấp cơ sở hạ tầng bị tê liệt.
"Phao cứu sinh" không cần Internet hoạt động như thế nào?
Bitchat, ra mắt vào tháng 7 năm 2025, cho phép người dùng gửi tin nhắn mã hóa mà không cần internet hay số điện thoại. Công nghệ cốt lõi của ứng dụng là sử dụng mạng lưới Bluetooth. Về cơ bản, mỗi điện thoại cài đặt Bitchat sẽ trở thành một trạm phát sóng nhỏ. Các tin nhắn mã hóa có thể được "chuyển tiếp" từ điện thoại này sang điện thoại khác trong mạng lưới cho đến khi chúng đến được người nhận.
Thiết kế này phù hợp với sứ mệnh phi tập trung hóa công nghệ của Jack Dorsey, bởi Bitchat không sử dụng máy chủ trung tâm. Nó hoạt động hoàn toàn dựa trên kết nối P2P (ngang hàng) và mã hóa đầu cuối (end-to-end). Công nghệ này đã chứng minh giá trị vô giá ở những nơi mạng di động thất thủ, như từng xảy ra ở Bahamas sau cơn bão Dorian.
Một xu hướng toàn cầu trong khủng hoảng
Sự bùng nổ của Bitchat tại Jamaica phản ánh một xu hướng đang nổi lên trên toàn thế giới. Ví dụ, tại Nepal, khi chính phủ chặn các nền tảng mạng xã hội lớn trong các cuộc biểu tình chống tham nhũng vào tháng 9, người dân đã chuyển sang Bitchat. Tương tự, ứng dụng cũng chứng kiến sự gia tăng sử dụng đột biến ở Indonesia và Madagascar trong thời điểm xảy ra bất ổn và gián đoạn dịch vụ.
Các chuyên gia cho rằng những xu hướng này minh họa nhu cầu ngày càng tăng về các công cụ liên lạc có thể hoạt động ngoài tầm kiểm soát của chính phủ hoặc tập đoàn, đặc biệt là trong các cuộc khủng hoảng dù là nhân tạo, do chính sách hay thảm họa tự nhiên.
Cảnh báo về bảo mật và tương lai
Mặc dù được chú ý, các chuyên gia an ninh mạng cảnh báo rằng Bitchat vẫn còn rất mới. Một số biện pháp bảo mật cần được kiểm tra kỹ lưỡng, đặc biệt là khả năng miễn nhiễm với các cuộc tấn công mạo danh hoặc giả mạo.
Chính Jack Dorsey cũng nhiều lần tuyên bố rằng ứng dụng đang phát triển và các bản cập nhật đang được phát hành để tăng cường mã hóa đầu cuối và đảm bảo tính toàn vẹn của tin nhắn.
Tuy nhiên, đối với nhiều người dân Jamaica hiện tại, tính năng hữu ích nhất là "nó hoạt động khi không có mạng". Thành công của Bitchat có thể là hình mẫu cho các hệ thống liên lạc khẩn cấp trong tương lai, và các tổ chức nhân đạo đang bắt đầu khám phá cách tích hợp các giải pháp dựa trên mạng lưới vào kế hoạch ứng phó thảm họa.
