Từ các đợt áp thuế mới của Tổng thống Mỹ Donald Trump, cho tới chuỗi thiên tai và thảm họa do con người gây ra trên khắp châu Á; từ sự xuất hiện của những nhà lãnh đạo mới phá vỡ trật tự cũ, cho đến những cựu lãnh đạo bị đưa ra Tòa án Hình sự Quốc tế, thậm chí bị kết án tử hình vắng mặt. Tên lửa vượt qua biên giới, khủng bố bùng phát tại Nam Á và Thái Bình Dương, tham nhũng kéo dài, thị trường bất động sản suy kiệt, và hàng trăm nghìn người trở thành nạn nhân của lừa đảo và buôn người.
Khi năm 2025 dần khép lại, đã đến lúc nhìn lại: ai là người “được” nhiều nhất - và ai đã phải trả cái giá đắt nhất?
Năm tồi tệ nhất: Nạn nhân của các đường dây lừa đảo mạng tại châu Á
2025 chứng kiến sự bùng nổ chưa từng có của tội phạm mạng toàn cầu, với tâm điểm xuất phát từ Đông Nam Á. Các mạng lưới tội phạm hoạt động chủ yếu tại Myanmar, Lào và Campuchia đã chiếm đoạt hàng tỷ USD từ nạn nhân trên khắp thế giới.
Bi kịch nằm ở chỗ: nhiều “thủ phạm” thực chất cũng là nạn nhân. Hàng trăm nghìn người bị dụ dỗ bằng những lời mời làm việc hấp dẫn, quá cảnh qua Thái Lan, rồi bị giam giữ trái phép và cưỡng bức lao động trong các trung tâm lừa đảo.
Vụ việc diễn viên Trung Quốc Vương Tinh bị bắt cóc vào tháng 1/2025 - sau khi bị lừa bằng lời mời đóng phim giả - đã phơi bày quy mô và mức độ tàn nhẫn của các đường dây này trước dư luận quốc tế. Ngay cả chính quyền Mỹ cũng không thể làm ngơ. Luật sư Jeanine Pirro cảnh báo: các trung tâm lừa đảo đang tạo ra “một cuộc chuyển giao tài sản qua nhiều thế hệ, từ người dân Mỹ bình thường sang tay tội phạm có tổ chức Trung Quốc”.
Các chính phủ yếu kém và nạn tham nhũng có hệ thống đã tạo điều kiện cho những “đế chế tội phạm” trị giá hàng tỷ USD tồn tại gần như không bị trừng phạt, bất chấp các chiến dịch giải cứu được công bố rầm rộ.
Nếu không bị chặn đứng, các mạng lưới này sẽ còn tinh vi hơn nữa khi tích hợp trí tuệ nhân tạo và công nghệ deepfake. Đối với những người bị giam cầm trong các “nhà máy lừa đảo”, 2025 là năm đen tối nhất - với hy vọng được giải cứu mong manh hơn bao giờ hết.
Một năm tồi tệ: Thương vong do đất, gió, nước và lửa
Cuối năm 2025, con số thương vong do thiên tai tại châu Á tăng lên một cách đáng báo động. Động đất, bão lũ, sạt lở đất - nhiều thảm họa trở nên nghiêm trọng hơn bởi sự bất cẩn, quản lý yếu kém và tham nhũng.
Trận động đất ngày 28/3 tại Myanmar đã cướp đi sinh mạng hơn 3.600 người, khiến khoảng 200.000 người phải di dời, và thậm chí làm sập một tòa nhà đang xây dựng tại Bangkok, cách tâm chấn hàng trăm km. Từ Sri Lanka đến Thái Lan, Indonesia, Việt Nam, Malaysia và Philippines, lũ lụt và bão đã ảnh hưởng tới hàng triệu người, khiến hơn 1.600 người thiệt mạng.
Rồi đến hỏa hoạn. Năm khép lại bằng vụ cháy thảm khốc tại khu chung cư Wang Fuk Court, Tai Po, Hồng Kông. Hình ảnh biển lửa lan truyền trên toàn cầu. Hệ thống báo cháy không hoạt động, vật liệu xây dựng kém chất lượng bị nghi là nguyên nhân dẫn đến thảm kịch khiến ít nhất 160 người thiệt mạng - một trong những vụ hỏa hoạn chết người nhất lịch sử thành phố.
Một năm đầy biến động: Sự trỗi dậy của thế hệ Z
Với meme, hashtag và video ngắn, cùng lá cờ hải tặc Jolly Roger lấy cảm hứng từ loạt anime “One Piece”, thế hệ Z đã ghi dấu ấn mạnh mẽ trong năm 2025.
Những người trẻ sinh từ 1997 đến 2012 đã xuống đường tại Nepal, Indonesia, Philippines, Maldives, thậm chí cả Timor-Leste, để phản đối tham nhũng và bất bình đẳng kinh tế.
Tại Nepal, thế hệ Z đã góp phần trực tiếp lật đổ chính phủ. Trước đó, họ cũng đóng vai trò quan trọng trong biến động chính trị tại Bangladesh. Ở các quốc gia khác, chỉ những nhượng bộ hạn chế được đưa ra.
Đến cuối năm, câu hỏi lớn vẫn còn bỏ ngỏ: liệu thế hệ đầu tiên trưởng thành hoàn toàn trong kỷ nguyên internet có thể duy trì động lực, chuyển các cuộc nổi dậy thành một phong trào cải cách bền vững hay không?
Niềm hy vọng là sự xuất hiện của một lực lượng chính trị đủ khả năng cải tổ các hệ thống cố hữu, giảm bớt sự vỡ mộng của giới trẻ và mở rộng cơ hội kinh tế. Như lời nhân vật Monkey D. Luffy: “Nếu không dám mạo hiểm, bạn không thể tạo ra tương lai”.
Một năm tốt lành: “Chiến thuật kinh tế tre” của châu Á
Giữa bối cảnh tăng trưởng chậm lại, khả năng thích ứng của châu Á vẫn được thể hiện rõ nét. Các chính phủ trong khu vực đã lựa chọn cách tiếp cận linh hoạt - như cây tre uốn mình trước gió lớn - để ứng phó với làn sóng thuế quan mới từ Mỹ.
Năm 2025 có thể xem là năm thành công của “chiến thuật kinh tế tre”: giữ vững tính thực dụng, điều chỉnh linh hoạt chuỗi cung ứng, và thích nghi với trật tự thương mại toàn cầu mới. Kết quả là mức thuế cuối cùng của Mỹ thấp hơn đề xuất ban đầu, cùng với các cấu trúc thương mại và chiến lược kinh tế được tái định hình.
Thỏa thuận hợp tác công nghệ và đổi mới giữa Ấn Độ, Canada và Australia là một ví dụ điển hình cho nghệ thuật đàm phán kiểu châu Á.
Theo Ngân hàng Phát triển châu Á, các nền kinh tế đang phát triển trong khu vực vẫn đạt mức tăng trưởng xấp xỉ 5%, giúp châu Á duy trì vị thế là khu vực tăng trưởng nhanh nhất thế giới.
Năm tốt nhất: Quyền lực mềm của Trung Quốc
Nếu công nghệ và nội dung sáng tạo là thước đo mới của quyền lực mềm, thì 2025 đánh dấu sự trỗi dậy rõ rệt của Trung Quốc trong lĩnh vực này.
Năm mở đầu bằng cú sốc mang tên DeepSeek - mô hình AI giá rẻ thách thức sự thống trị của ChatGPT. Cuối năm, nhân vật đồ chơi “xấu mà dễ thương” Labubu của Pop Mart lan rộng toàn cầu, thậm chí xuất hiện trong cuộc diễu hành Ngày Lễ Tạ ơn mang tính biểu tượng của Macy's tại Thành phố New York. Nhân vật này do nghệ sĩ Hồng Kông Kasing Lung sáng tạo.
Từ xe điện BYD, phim hoạt hình Ne Zha 2 được cho là thu về hơn 2 tỷ USD, đến giày Li-Ning trên sân NBA và chuỗi cà phê Luckin Coffee mở rộng nhanh chóng tại châu Á và Mỹ - “Sản xuất tại Trung Quốc” đang dần trở thành biểu tượng quyền lực mềm mới.
Trong bức tranh tổng thể của năm 2025, Trung Quốc nổi lên là quốc gia “được nhiều nhất” tại châu Á.
Hy vọng năm 2026 sẽ an toàn hơn, hòa bình hơn và nhân văn hơn; cho châu Á và cho toàn thế giới.
Theo CNBC
