Trung Quốc vừa ghi nhận bước tiến mang tính biểu tượng trong lộ trình quốc tế hóa đồng nhân dân tệ kỹ thuật số (e-CNY), khi hoàn tất giao dịch thanh toán bán lẻ xuyên biên giới đầu tiên tại Lào. Đây được xem là cột mốc quan trọng, đánh dấu việc e-CNY chính thức vượt ra ngoài phạm vi thử nghiệm nội địa.
Theo Cryptopolitan, vào cuối tháng 12/2025, dưới sự phối hợp giữa Ngân hàng Nhân dân Trung Quốc (PBOC) và Ngân hàng Trung ương Lào, Ngân hàng Trung Quốc chi nhánh Vientiane đã kết nối trực tiếp với nền tảng thanh toán số xuyên biên giới của PBOC. Thông qua đó, hệ thống cho phép xử lý các giao dịch QR code tại điểm bán ở Lào bằng đồng nhân dân tệ kỹ thuật số.
Về mặt vận hành, mô hình này được thiết kế tối giản cho cả người dùng lẫn thương nhân. Du khách Trung Quốc chỉ cần mở ứng dụng e-CNY và quét mã QR của người bán tại Lào, hệ thống sẽ tự động quy đổi theo tỷ giá thực tế và thanh toán trực tiếp bằng nội tệ, không cần đổi tiền mặt hay qua trung gian. Phía thương nhân không phải nâng cấp thiết bị hay thay đổi hạ tầng thanh toán hiện hữu.
Điểm đáng chú ý là dù e-CNY đã được thử nghiệm trong nước từ năm 2019, đây mới là lần đầu tiên Trung Quốc triển khai thành công kịch bản thanh toán bán lẻ xuyên quốc gia ở quy mô thực tế. Lào, với vai trò đối tác láng giềng trong khu vực Đông Nam Á, trở thành “điểm chạm” đầu tiên của tham vọng này.
Song song với mở rộng phạm vi sử dụng, Trung Quốc cũng đang điều chỉnh khung pháp lý cho đồng tiền số quốc gia. Từ ngày 1/1/2026, các ngân hàng được phép trả lãi cho tiền gửi bằng e-CNY của khách hàng. Phó Thống đốc PBOC Lu Lei cho biết động thái này nhằm tái định vị e-CNY, chuyển từ vai trò “tiền mặt kỹ thuật số” sang “tiền gửi kỹ thuật số” với đầy đủ chức năng tài chính. Đồng thời, e-CNY cũng sẽ được đưa vào hệ thống bảo hiểm tiền gửi quốc gia, tương tự các khoản tiền gửi ngân hàng truyền thống.
Dữ liệu đến tháng 11/2025 cho thấy e-CNY đã được sử dụng trong khoảng 3,48 tỷ giao dịch, với tổng giá trị lên tới 16,7 nghìn tỷ CNY (tương đương 2,38 nghìn tỷ USD). Hệ sinh thái hiện hỗ trợ khoảng 230 triệu ví cá nhân và gần 18,84 triệu ví doanh nghiệp. Tuy nhiên, mức độ thâm nhập vẫn còn khiêm tốn nếu đặt cạnh các “ông lớn” thanh toán số nội địa như Alipay hay WeChat Pay, vốn đã ăn sâu vào thói quen tiêu dùng của người Trung Quốc.
Chiến lược của Trung Quốc đối với tiền kỹ thuật số
Ở bình diện chiến lược, e-CNY không chỉ dừng lại ở thanh toán bán lẻ. Trung Quốc đang đóng vai trò trung tâm trong mBridge – cầu nối tiền kỹ thuật số đa phương giữa các ngân hàng trung ương. Nền tảng này đã xử lý hơn 4.000 giao dịch xuyên biên giới, với tổng giá trị khoảng 387,2 tỷ CNY (54,2 tỷ USD), trong đó các giao dịch bằng e-CNY chiếm tới hơn 95%.
mBridge hiện có sự tham gia của Trung Quốc, Thái Lan, UAE và Ả Rập Xê Út, sử dụng công nghệ sổ cái phân tán để cho phép thanh toán gần như tức thời, không cần thông qua các ngân hàng trung gian truyền thống. Tuy nhiên, dự án cũng vấp phải những lo ngại địa chính trị. Tháng 10/2024, Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS) đã rút lui khỏi mBridge, với lý do quan ngại hệ thống này có thể bị sử dụng để né tránh trừng phạt và làm suy yếu vai trò của đồng USD. Dù vậy, các quốc gia tham gia vẫn tiếp tục phát triển nền tảng mà không có BIS.
Định hướng dài hạn của Trung Quốc đã được PBOC làm rõ trong kế hoạch hành động giai đoạn 2026–2030, công bố cuối tháng 12/2025. Theo đó, PBOC sẽ thành lập Ủy ban Quản lý Nhân dân tệ kỹ thuật số, vận hành song song hai trung tâm cho thị trường trong nước và quốc tế, đồng thời ưu tiên các yếu tố như an ninh hệ thống, tính liên tục và cơ chế giám sát phối hợp.
Việc e-CNY lần đầu “xuất ngoại” sang Lào vì thế không chỉ mang ý nghĩa kỹ thuật, mà còn phản ánh rõ chiến lược dài hạn của Trung Quốc trong việc xây dựng một hạ tầng tiền tệ số có khả năng cạnh tranh và mở rộng ảnh hưởng ra ngoài biên giới.
