Ngày 12/4, sau khi vòng đàm phán giữa Mỹ và Iran kết thúc mà không đạt được thỏa thuận, Tổng thống Donald Trump đã đưa ra loạt tuyên bố gây chú ý, trong đó đáng kể nhất là quyết định phong tỏa Eo biển Hormuz – tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 1/5 nguồn cung dầu toàn cầu.
Theo ông Trump, Hải quân Mỹ sẽ “ngay lập tức” triển khai chiến dịch kiểm soát toàn bộ tàu thuyền ra vào khu vực này. Không chỉ dừng lại ở việc phong tỏa, Washington còn tuyên bố sẽ chặn bất kỳ tàu nào bị nghi đã trả “phí qua lại” cho Iran – điều mà ông gọi là “tống tiền toàn cầu”.
“Không một con tàu nào trả phí trái phép mà còn được an toàn trên biển”, ông Trump nhấn mạnh, đồng thời cho biết Mỹ sẽ tiến hành rà phá thủy lôi mà Iran bị cáo buộc đã triển khai tại khu vực.
Eo biển Hormuz từ lâu được xem là “yết hầu” năng lượng của thế giới, nối Vịnh Ba Tư với các thị trường tiêu thụ lớn tại châu Á và châu Âu. Bất kỳ động thái quân sự nào tại đây đều có thể ngay lập tức đẩy giá dầu tăng vọt và làm gián đoạn chuỗi cung ứng toàn cầu.
Việc Mỹ tuyên bố phong tỏa eo biển Hormuz diễn ra trong bối cảnh Iran trước đó bị cáo buộc hạn chế tự do hàng hải, thậm chí đe dọa rải thủy lôi trong khu vực. Đây cũng là một trong những nguyên nhân chính khiến đàm phán giữa hai bên rơi vào bế tắc.
Ông Trump khẳng định, điều kiện tiên quyết để đạt được thỏa thuận hòa bình là Iran phải mở cửa hoàn toàn tuyến đường thủy quốc tế này. “Họ đã hứa và giờ họ phải thực hiện nhanh chóng”, ông viết trên mạng xã hội Truth Social.
Không chỉ dừng lại ở Hormuz, nhà lãnh đạo Mỹ còn đưa ra những cảnh báo mạnh mẽ về khả năng tấn công trực tiếp vào hạ tầng của Iran. Ông cho rằng Mỹ có thể đánh sập các nguồn năng lượng, nhà máy điện, cơ sở sản xuất tên lửa, thậm chí cả cầu và hệ thống cấp nước.
“Chúng tôi đã phá hủy gần như toàn bộ đất nước họ trong hơn 40 ngày qua”, ông Trump nói trên chương trình Sunday Morning Futures With Maria Bartiromo của Fox News, đồng thời cho rằng các mục tiêu còn lại – như nhà máy khử mặn nước và lưới điện – nếu bị tấn công sẽ gây “tác động tàn khốc”.
Đáng chú ý, ông cũng nhấn mạnh Mỹ “biết rõ vị trí từng nhà máy tên lửa của Iran” và có thể hành động bất cứ lúc nào. Tuy vậy, ông cho biết vẫn “không muốn làm điều đó” vì hậu quả có thể khiến Iran mất hàng thập kỷ để phục hồi.
Dù liên tục đưa ra các cảnh báo cứng rắn, ông Trump vẫn dự đoán Iran sẽ sớm quay lại bàn đàm phán và chấp nhận các điều kiện của Mỹ.
Ở góc độ thị trường, trong chương trình Alpha LENS ngày 13/4, ông Nguyễn Trọng Đình Tâm – Giám đốc Tư vấn đầu tư khách hàng cá nhân tại Chứng khoán Thiên Việt (TVS) cho biết thị trường chứng khoán đang chịu tác động trực tiếp từ căng thẳng leo thang giữa Mỹ và Iran.
Trong ngắn hạn, các bên chưa cho thấy nỗ lực đàm phán đủ tích cực và vẫn chưa tìm được tiếng nói chung để hạ nhiệt xung đột.
Do diễn biến địa chính trị còn khó lường, ông Tâm đánh giá trạng thái chính của VN-Index trong thời gian tới sẽ là rung lắc và giằng co trong biên độ hẹp. Chỉ số cần thêm thời gian để chờ đợi tín hiệu tích cực hơn từ tiến trình đàm phán.
Về mặt kỹ thuật, chuyên gia xác định vùng hỗ trợ gần của chỉ số quanh 1.680 – 1.700 điểm.
Điểm đáng lưu ý trong giai đoạn thị trường đi ngang là sự thay đổi trong hành vi giá cổ phiếu. Trong xu hướng tăng, việc mua tại các nhịp bùng nổ thường mang lại hiệu quả. Tuy nhiên, trong bối cảnh sideway hiện tại, xác suất thất bại khi mua đuổi giá cao là rất lớn.
“Cổ phiếu sau một nhịp tăng mạnh thường có xu hướng ‘trả điểm’ trở lại. Do đó, nhà đầu tư chỉ nên tìm kiếm điểm mua tại các nhịp rung lắc, điều chỉnh để đảm bảo an toàn về giá vốn, tránh áp lực dừng lỗ khi cổ phiếu về tài khoản”, ông Tâm nhận định.
Để ứng phó với rủi ro địa chính trị, chuyên gia khuyến nghị nhà đầu tư duy trì trạng thái linh hoạt, với tỷ trọng cổ phiếu tối đa khoảng 60%.
Với nhà đầu tư đang nắm giữ tỷ trọng cổ phiếu cao, nên ưu tiên giữ các mã có giá vốn thấp, vẫn trong xu hướng tăng ngắn hạn hoặc bám sát các đường trung bình động quan trọng như MA20. Ngược lại, với nhà đầu tư có tỷ trọng tiền mặt lớn, có thể tận dụng các nhịp rung lắc để giải ngân vào các cổ phiếu có triển vọng tăng trưởng, hoặc nhóm hưởng lợi từ lộ trình nâng hạng thị trường, đặc biệt là nhóm vốn hóa lớn và ngành chứng khoán.
Ông Tâm cho rằng chỉ khi căng thẳng địa chính trị giữa Mỹ và Iran hạ nhiệt, nhà đầu tư mới nên cân nhắc gia tăng tỷ trọng cổ phiếu hoặc sử dụng đòn bẩy tài chính cao hơn. Trong giai đoạn hiện tại, sự thận trọng và linh hoạt vẫn là ưu tiên hàng đầu.
