Trong Báo cáo Ổn định Tài chính công bố mới đây, Ngân hàng Dự trữ Ấn Độ (RBI) khẳng định ưu tiên phát triển tiền kỹ thuật số của ngân hàng trung ương (CBDC) thay vì dựa vào các stablecoin do khu vực tư nhân phát hành, do lo ngại rủi ro đối với ổn định tài chính và chủ quyền tiền tệ.
CBDC được xem là trụ cột bảo vệ “tính toàn vẹn” hệ thống tài chính
RBI nhấn mạnh CBDC đóng vai trò then chốt trong việc duy trì “tính toàn vẹn của hệ thống tài chính”, đồng thời xây dựng hạ tầng thanh toán thế hệ mới với tốc độ nhanh hơn, chi phí thấp hơn và mức độ an toàn cao hơn. Theo cơ quan này, việc ưu tiên CBDC giúp duy trì niềm tin vào tiền tệ và giảm thiểu các rủi ro phát sinh từ những đồng tiền số do tư nhân phát hành.
“RBI ủng hộ mạnh mẽ quan điểm các quốc gia nên đặt CBDC lên hàng đầu thay vì stablecoin tư nhân, nhằm bảo đảm ổn định tài chính và chủ quyền tiền tệ,” báo cáo nêu rõ.
Stablecoin tiềm ẩn rủi ro trong giai đoạn biến động
Ngân hàng trung ương Ấn Độ cảnh báo sự lan rộng của stablecoin có thể tạo ra những rủi ro mới, đặc biệt khi thị trường biến động mạnh. Vì vậy, các cơ quan quản lý cần đánh giá thận trọng từng mô hình stablecoin và xây dựng phản ứng chính sách phù hợp với đặc thù mỗi hệ thống tài chính.
Lập trường này phản ánh cách tiếp cận dè dặt của Ấn Độ với tài sản tiền điện tử. Trong Khảo sát Kinh tế giai đoạn 2025–2026, Chính phủ Ấn Độ cho biết đang cân nhắc khung pháp lý cho stablecoin, trong khi RBI vẫn duy trì quan điểm thận trọng với toàn bộ thị trường crypto.
Cuộc tranh luận toàn cầu: CBDC hay stablecoin?
Theo các nhà quan sát, các ngân hàng trung ương—trong đó có RBI—sẽ tiếp tục giữ vai trò trung tâm trong việc định hình cách tiền điện tử và các hình thức tiền số mới được chấp nhận và quản lý. CBDC hiện vẫn là chủ đề gây tranh cãi: phe phản đối lo ngại nguy cơ xâm phạm quyền riêng tư và làm suy yếu hệ thống ngân hàng hiện hữu; trong khi phe ủng hộ cho rằng CBDC có thể nâng cao hiệu quả thanh toán, giảm chi phí giao dịch và mở rộng tiếp cận tài chính.
RBI khẳng định CBDC có đầy đủ những lợi ích mà stablecoin hứa hẹn—từ hiệu quả, khả năng lập trình đến thanh toán tức thì—nhưng vượt trội về độ tin cậy và an toàn nhờ được bảo chứng trực tiếp bởi ngân hàng trung ương.
Stablecoin bứt tốc, CBDC vẫn tiến chậm
Trong khi nhiều tổ chức tài chính tại Mỹ, châu Âu và châu Á ngày càng quan tâm đến stablecoin nhờ ưu thế chuyển tiền gần như tức thì và chi phí thấp, quy mô thị trường của nhóm tài sản này cũng tăng trưởng mạnh. Theo dữ liệu từ DefiLlama, vốn hóa stablecoin trong năm 2025 đã tăng từ khoảng 205 tỷ USD đầu năm lên 307 tỷ USD vào cuối năm, phản ánh mức độ chấp nhận ngày càng rộng rãi trong hệ thống tài chính toàn cầu.
Trái lại, việc triển khai CBDC ở quy mô toàn quốc vẫn diễn ra khá dè dặt. Theo Viện nghiên cứu Hội đồng Đại Tây Dương (Mỹ), đến nay mới chỉ có ba quốc gia chính thức vận hành CBDC trên toàn quốc, gồm Bahamas với Sand Dollar (ra mắt năm 2020), Nigeria với eNaira (2021) và Jamaica với JAM-DEX (2022).
Dù vậy, làn sóng thử nghiệm CBDC đang mở rộng nhanh chóng. Hiện có 49 quốc gia ở giai đoạn thí điểm — mức cao kỷ lục — bao gồm các dự án quy mô lớn như đồng nhân dân tệ số (e-CNY) của Trung Quốc, rupee kỹ thuật số của Ấn Độ, cùng nhiều sáng kiến tại châu Âu, châu Á và châu Phi. Bên cạnh đó, khoảng 20 quốc gia đang tập trung phát triển công nghệ, hoàn thiện thiết kế kỹ thuật và khung pháp lý, trong khi gần 36 quốc gia mới dừng ở bước nghiên cứu, đánh giá tính khả thi.
Tính chung, hiện có hơn 130–137 quốc gia và liên minh tiền tệ — đại diện cho khoảng 98% GDP toàn cầu — đang khảo sát, thử nghiệm hoặc phát triển CBDC ở các mức độ khác nhau, tăng mạnh so với con số chỉ khoảng 35 quốc gia vào năm 2020.
