Mục tiêu xây dựng một trung tâm tài sản số an toàn và văn minh của Singapore đang phải đối mặt với một cơn sóng ngầm đến từ thế giới phi tập trung. Sự xuất hiện của ông Jeff Yan, Tổng Giám đốc Hyperliquid Labs, tại một hội nghị tài chính ở Singapore vừa qua đã thu hút sự chú ý đặc biệt từ giới quan sát tài chính quốc tế.
Đáng chú ý, sự kiện diễn ra gần như cùng thời điểm các cơ quan truyền thông lớn đăng tải bài phân tích về việc giới chức đảo quốc sư tử đang tìm cách tạo khoảng cách an toàn với sàn giao dịch này cùng sản phẩm phái sinh cốt lõi của họ.
Thước đo rủi ro từ công cụ phái sinh không ngày đáo hạn
Để hiểu được nguyên nhân khiến giới chức quản lý lo ngại, cần nhìn vào bản chất của hợp đồng tương lai vĩnh cửu, hay còn được gọi tắt là perps. Trong thị trường tài chính truyền thống, các hợp đồng tương lai thông thường luôn đi kèm một ngày đáo hạn cụ thể, buộc các bên tham gia phải thực hiện nghĩa vụ thanh toán hoặc chuyển giao tài sản.
Trái lại, hợp đồng vĩnh cửu cho phép nhà đầu tư sử dụng đòn bẩy tài chính rất cao để dự đoán xu hướng tăng hoặc giảm giá của hầu hết mọi loại tài sản mà không bao giờ hết hạn. Người tham gia không cần sở hữu tài sản thực tế, có thể duy trì lệnh trong vài phút hoặc giữ vị thế trong suốt nhiều năm.
Cơ chế vận hành của những nền tảng phi tập trung như Hyperliquid càng làm gia tăng tính khó lường cho hệ thống tài chính. Nền tảng này không sử dụng công ty môi giới hay trung tâm thanh toán bù trừ trung gian để giữ tiền ký quỹ của người dùng.
Thay vào đó, toàn bộ quy trình được giao cho thuật toán tự động và các hợp đồng thông minh. Tài sản thế chấp của các bên tham gia được khóa trực tiếp trên hệ thống chuỗi khối, người thua sẽ tự động bị thanh lý để chuyển tiền cho bên thắng cuộc. Nhờ các đồng tiền ổn định neo giá theo đồng đô la Mỹ như USDC, bất kỳ ai cũng có thể tham gia dự đoán biến động giá dầu thô vào các ngày nghỉ cuối tuần, thời điểm mà các sàn giao dịch hàng hóa truyền thống hoàn toàn đóng cửa.
Dấu ấn tổn thất từ quá khứ và sự dè chừng của cơ quan quản lý
Sự thận trọng của Singapore không phải là điều ngẫu nhiên. Quốc gia này từng đặt nhiều kỳ vọng vào việc dẫn đầu châu Á về công nghệ tài sản số, nhưng đã phải thu hẹp quy mô tham vọng sau những biến cố rung chuyển vào năm 2022. Cú sập chấn động của tập đoàn FTX do Sam Bankman-Fried điều hành từng khiến tập đoàn đầu tư nhà nước Temasek Holdings phải gánh chịu khoản thua lỗ nặng nề.
Kể từ bài học đắt giá đó, Cơ quan Tiền tệ Singapore, hay còn gọi là MAS, đã nâng cao đáng kể các tiêu chuẩn an toàn nhằm bảo vệ các nhà đầu tư cá nhân trong nước. Những hình thức quảng bá tiền mã hóa thậm chí còn bị cấm xuất hiện tại chặng đua xe Công thức 1 danh tiếng của thành phố.
Hồi tháng 6 vừa qua, MAS đã chính thức đưa Hyperliquid vào danh sách cảnh báo nhà đầu tư. Đây là danh mục tập hợp những tổ chức có dấu hiệu gây hiểu lầm rằng họ chịu sự giám sát của cơ quan quản lý trong khi thực tế không phải vậy.
Phía cơ quan quản lý cũng khẳng định họ chưa ghi nhận bất kỳ sự cấp phép nào dành cho nền tảng này tại các khu vực tài phán lớn trên toàn cầu. Việc Hyperliquid lựa chọn đặt trụ sở tại Singapore đã vô tình tạo ra thế lưỡng nan cho chính quyền sở tại giữa việc mở cửa đón làn sóng công nghệ mới và việc bảo toàn kỷ cương tài chính.
Khoảng cách giữa định chế truyền thống và làn sóng phi tập trung
Đứng trước áp lực của thời đại số, Singapore hiểu rằng họ không thể hoàn toàn đứng ngoài cuộc chơi. Kể từ năm 1968, thành phố này đã vươn lên thành một mắt xích tài chính chiến lược nhờ đón đầu thị trường cho các tài sản định giá bằng đô la Mỹ trong khung giờ giao dịch châu Á. Tuy nhiên, ưu thế về múi giờ địa lý đang dần bị công nghệ chuỗi khối làm mờ đi bởi các giao dịch trên không gian số vận hành liên tục suốt ngày đêm và không có ngày nghỉ.
Nhằm thích ứng với xu thế, Sàn Giao dịch Chứng khoán Singapore, tức SGX, đã chủ động niêm yết các hợp đồng tương lai vĩnh cửu đối với Bitcoin và Ethereum. Dẫu vậy, sản phẩm của SGX chỉ được thiết kế dành riêng cho nhóm nhà đầu tư tổ chức và giới chuyên nghiệp có chứng nhận.
Toàn bộ dòng tiền giao dịch vẫn phải luân chuyển qua hệ thống tài khoản ngân hàng truyền thống bằng đồng đô la Mỹ, bảo đảm các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về phòng chống rửa tiền và tuân thủ các lệnh trừng phạt quốc tế.
Trong khi đó, các sàn phi tập trung lại mang đến cho các nhà đầu tư cá nhân sự tiện lợi gần như tuyệt đối. Người dùng không cần vượt qua các thủ tục xác minh danh tính rườm rà, không chịu sự giám sát từ các định chế trung gian và có thể thoải mái đầu cơ vào những dự án công nghệ mới từ rất sớm. Sự tự do không biên giới này mở ra cơ hội giao dịch linh hoạt, nhưng đồng thời cũng tiềm ẩn nguy cơ biến thị trường thành một môi trường đầu cơ không có lưới đỡ an toàn.
Bài toán bảo vệ trật tự tài chính trong kỷ nguyên số
Lịch sử phát triển của Singapore vốn gắn liền với tinh thần thượng tôn pháp luật và sự kiểm soát nghiêm ngặt đối với các hoạt động cá cược không phép, vốn từng bị xem là mối hiểm họa đối với trật tự xã hội.
Từ những quan ngại ban đầu của người sáng lập Stamford Raffles cho đến chính sách quản lý cứng rắn của cố Thủ tướng Lý Quang Diệu, Singapore luôn duy trì kỷ luật nghiêm minh đối với các hoạt động có tính chất cờ bạc. Ngay cả khi chấp thuận xây dựng hai khu nghỉ dưỡng phức hợp có sòng bạc như Marina Bay Sands, chính quyền vẫn đặt các cơ sở này dưới khung khổ giám sát chặt chẽ chưa từng có.
Điều đáng nói là chính tại Marina Bay Sands, nhà sáng lập của Hyperliquid lại giới thiệu công cụ đầu cơ không cần cấp phép của mình trước công chúng. Khi các hợp đồng tương lai vĩnh cửu ngày càng bùng nổ và các sản phẩm phái sinh tiếp tục được mở rộng sang thị trường quyền chọn, giới chức tài chính Singapore đang đứng trước một bài toán nan giải.
Việc kiểm soát một mô hình giao dịch phi tập trung vận hành hoàn toàn tự động ngoài tầm với của luật pháp truyền thống sẽ là phép thử bản lĩnh cho vị thế trung tâm tài chính của đảo quốc này trong tương lai.
