Ngày 10/10/2025, chính quyền Tổng thống Donald Trump đã gây chấn động chính trường Mỹ khi ra lệnh sa thải hơn 4.100 nhân viên liên bang trong bối cảnh chính phủ đóng cửa bước sang ngày thứ 13. Đây là lần đầu tiên trong lịch sử một chính quyền sử dụng tình trạng "shutdown" để cắt giảm nhân sự vĩnh viễn, thay vì cho nghỉ phép không lương như thông lệ.
Theo hồ sơ tòa án liên bang, các quyết định sa thải được thực hiện tại ít nhất 7 cơ quan, trong đó có Bộ Tài chính, Bộ Y tế & Dịch vụ Nhân sinh, Bộ An ninh Nội địa, Bộ Giáo dục, Bộ Năng lượng và Văn phòng Bằng sáng chế. Riêng Bộ Tài chính ghi nhận khoảng 1.300 nhân viên bị cắt giảm, chủ yếu thuộc Cơ quan Thuế vụ (IRS). Đáng chú ý, toàn bộ đội ngũ biên tập Tạp chí Giám sát Bệnh tật và Tử vong (MMWR) – ấn phẩm y tế công cộng quan trọng của Mỹ – cũng bị giải thể.
Cuộc khủng hoảng ngân sách bắt đầu từ ngày 1/10 khi Quốc hội không đạt được thỏa thuận chi tiêu tạm thời, khiến hơn 750.000 nhân viên liên bang bị ảnh hưởng. Tuy nhiên, quyết định RIF (Reduction in Force) lần này đã vượt xa thông lệ và được đánh giá là động thái chính trị mang tính ép buộc.
Đọc thêm: Ông Trump tuyên bố áp thêm thuế 100% với Trung Quốc, nhà đầu tư tiền số “xanh mặt”
Tổng thống Trump khẳng định biện pháp này nhằm “tinh gọn bộ máy chính phủ” và “loại bỏ những vị trí không cần thiết”. Ông đồng thời cáo buộc phe Dân chủ gây ra tình trạng tê liệt ngân sách. Tuy nhiên, Liên đoàn Nhân viên Chính phủ Mỹ (AFGE) đã nộp đơn kiện Nhà Trắng, gọi đây là hành động “bất hợp pháp và mang động cơ chính trị”, vi phạm quy định của Antideficiency Act – đạo luật cấm mọi chi tiêu mới trong thời gian đóng cửa chính phủ.
Các nhà lập pháp Dân chủ, dẫn đầu bởi Thượng nghị sĩ Chuck Schumer, chỉ trích quyết định này là “trả đũa chính trị quy mô lớn”. Trong khi đó, giới chuyên gia pháp lý cho rằng việc sa thải không phải là yêu cầu bắt buộc mà có thể là chiến thuật nhằm gây sức ép lên Quốc hội để đạt thỏa thuận ngân sách.
Hệ quả từ làn sóng sa thải đang lan rộng: hoạt động kiểm soát không lưu (FAA) và kiểm định an toàn thực phẩm (FDA) bị gián đoạn; năng lực giám sát dịch bệnh suy giảm; và hàng nghìn nhân viên có nguy cơ không được nhận lương truy lĩnh sau khi shutdown kết thúc.
Chính phủ Mỹ hiện vẫn trong tình trạng tê liệt, khi Thượng viện dự kiến bỏ phiếu ngân sách vào ngày 15/10, nhưng chưa có dấu hiệu nào cho thấy hai đảng sắp đạt được thỏa hiệp.
