Jim Rogers tên đầy đủ là James Beeland Rogers Junior, sinh năm 1942 tại một thị trấn nhỏ ở bang Alabama. Xuất thân trong một gia đình bình thường, Rogers từ sớm đã học cách kiếm tiền để tự lo cho mình. Khi mới lên 6 tuổi, cha ông thẳng thừng từ chối cho tiền tiêu vặt và nói gia đình không dư dả để chiều theo mong muốn đó. Câu nói nghe có vẻ giản đơn nhưng đã tạo bước ngoặt lớn trong cách Rogers nhìn nhận cuộc sống.
Ông quyết định vay cha 100 USD để mua một thiết bị rang đậu phộng. Cuối tuần nào, cậu bé Rogers cũng có mặt ở sân vận động bóng chày, phục vụ đậu phộng rang nóng và nước trái cây cho khán giả. 5 năm sau, khoản nợ 100 USD được trả sạch và số tiền lời tương đương được cậu bé mang về. Không chỉ trả nợ, Rogers còn rút ra bài học đầu tiên: tự lập và nhạy bén là vũ khí quan trọng trước mọi rủi ro.
Lưỡng lự trước phố Wall nhưng lại bước vào cửa bằng con đường bất ngờ
Sau khi tốt nghiệp đại học Yale và lấy bằng thạc sĩ tại Oxford, Rogers gia nhập quân đội Mỹ rồi trở về New York vào cuối thập niên 1960. Năm 1970, ông đầu quân cho ngân hàng đầu tư Arnhold S. Bleichroeder. Đây chính là nơi cuộc đời Rogers rẽ sang hướng hoàn toàn mới khi ông gặp George Soros, người sau này trở thành cộng sự thân thiết và huyền thoại đầu tư.
Chỉ ba năm sau, cặp đôi Soros và Rogers thành lập quỹ Quantum Fund với quy mô ban đầu rất nhỏ. Rogers đảm nhiệm vai trò nghiên cứu và phân tích trong khi Soros tập trung chiến lược giao dịch.
Từ 1973 đến 1980, giá trị của quỹ đã tăng 4.200%, mức tăng đáng nể đối với bất kỳ quỹ đầu tư nào, trong khi chỉ số S&P 500 cùng thời chỉ tăng khoảng 47%. Đây là một trong những thành tích đầu tư kỳ diệu nhất thế kỷ XX và biến cả hai trở thành những huyền thoại sống.
Người khai mở kỷ nguyên đầu tư hàng hóa
Không dừng lại ở đó, Rogers sau khi rời Quantum Fund đã tiếp tục phát triển lĩnh vực nghiên cứu hàng hóa, điều mà thời điểm đó ít nhà đầu tư chú ý.
Năm 1988, ông cho ra đời chỉ số Hàng hóa Quốc tế Rogers, một hệ thống đo lường biến động giá của rổ hàng hóa toàn cầu gồm năng lượng, kim loại và nông sản. Đến nay, chỉ số này vẫn được các quỹ đầu tư và tổ chức tài chính sử dụng như một tham chiếu quan trọng.
Khác với phần lớn nhà đầu tư Phố Wall theo đuổi cổ phiếu công nghệ và trái phiếu, Rogers nhìn thấy chu kỳ tăng trưởng lớn hơn từ nhu cầu thực của nền kinh tế toàn cầu. Quan điểm của ông đơn giản nhưng sắc bén: con người lúc nào cũng cần ăn, mặc và sử dụng năng lượng, do đó giá hàng hóa có thể trải qua chu kỳ nhưng hiếm khi biến mất.
Nghỉ hưu ở tuổi 37 và cuộc sống rong ruổi
Ở tuổi 37, trong khi nhiều người còn vật lộn để xây dựng sự nghiệp, Rogers tuyên bố nghỉ hưu và dấn bước vào hành trình mà ông gọi là khoản đầu tư lớn nhất đời: du lịch. Câu chuyện gây sốc Phố Wall, nơi cả ngàn người mơ ước có được vị trí ông đang nắm giữ.
Trong suốt chuyến đi, Rogers phát hiện rằng những trải nghiệm đời thực mang lại cho ông cái nhìn về thị trường còn sâu hơn những bảng dữ liệu lạnh lùng. Tại một quốc gia mà sân bay sạch sẽ và đường xá mới xây, ông nhận định chính phủ rõ ràng ưu tiên đầu tư cơ sở hạ tầng, từ đó nền kinh tế có khả năng tăng trưởng cao. Ngược lại, một đất nước tê liệt bởi quan liêu hoặc nghèo nàn trong xây dựng thường là tín hiệu đi xuống.
Từ 1990 đến 1992, Rogers lái xe máy vòng quanh thế giới qua 6 châu lục, đi hơn 160.000km và ghé hơn 50 quốc gia. Thành tích này giúp ông được ghi nhận vào sách kỷ lục Guinness. Không dừng lại, đến năm 1999, ông cùng vợ thực hiện hành trình lái xe ô tô xuyên qua 116 quốc gia trong vòng 3 năm.
Những trải nghiệm này không chỉ khiến ông trở thành một nhà thám hiểm được yêu mến mà còn mang lại cho ông tài sản lớn hơn cả thời điểm làm việc ở Wall Street. Rogers kể lại những câu chuyện ấy trong các cuốn sách bán chạy, trong đó có Adventure Capitalist hay Hot Commodities để truyền cảm hứng cho thế hệ nhà đầu tư mới.
Triết lý đầu tư rõ ràng nhưng kỷ luật
Rogers để lại nhiều triết lý mang tính nền tảng, nổi bật nhất gồm:
- Suy nghĩ độc lập và đừng chạy theo đám đông. Những thời điểm thị trường u ám nhất đôi khi lại là cơ hội lớn.
- Hiểu rõ những gì mình đầu tư. Không lao vào lĩnh vực xa lạ và không đánh cược bằng cảm xúc.
- Kiên nhẫn và chờ đợi thời cơ. Hầu hết nhà đầu tư thành công đều hành động ít nhưng đúng thời điểm.
- Bảo toàn vốn trước rồi mới tính chuyện kiếm lời. Mất tiền là mất cơ hội.
- Chăm chỉ và học hỏi mỗi ngày. Rogers từng nói ông không nghĩ mình thông minh hơn người khác nhưng nỗ lực khiến ông đi xa hơn.
- May mắn chỉ đến khi bạn đã chuẩn bị kỹ càng. Thành công của Rogers không phải do vận may mà đến từ kỷ luật và hiểu biết.
Ông cũng tin rằng hàng hóa và chứng khoán thường di chuyển ngược chiều, và hiểu được chu kỳ là yếu tố quyết định trong mọi khoản đầu tư.
Một câu nói nổi tiếng của ông thể hiện đúng phong cách: "Khi tất cả mọi người đều nghĩ bạn sai, cơ hội thành công có thể đang rất gần".
Hình mẫu nhà đầu tư toàn cầu của thời đại mới
Đối với Rogers, đầu tư không chỉ là kiếm tiền, mà là cách để hiểu thế giới, dự đoán tương lai và tìm cơ hội trong những thay đổi lớn của thời đại.
Từ sân bóng chày nhỏ ở Alabama đến những đại lộ tài chính New York, từ sa mạc Sahara đến Himalaya, từ căn phòng họp với George Soros đến những con đường đầy bụi ở các quốc gia đang phát triển, cuộc đời của Jim Rogers là minh chứng cho một sự thật mà ông luôn nhấn mạnh: "Hiểu biết, trải nghiệm và kỷ luật quan trọng hơn bằng cấp hay thiên bẩm".
Ở tuổi hơn 80, Rogers vẫn tiếp tục viết sách, dạy học, dự hội thảo và đưa ra dự báo về kinh tế toàn cầu. Ông không còn tìm kiếm sự giàu có. Ông chỉ tìm kiếm sự thật của thị trường, và chờ đợi cơ hội lớn tiếp theo như cách ông đã làm suốt hơn nửa thế kỷ.
