Quan hệ thương mại toàn cầu đang trải qua giai đoạn đầy biến động, với tâm điểm là chính sách thuế quan của Mỹ. Hiện tại, thế giới đang chứng kiến hai kịch bản trái ngược nhau: một thỏa thuận mang tính hòa giải giữa Mỹ và Liên minh châu Âu (EU), và một cuộc đàm phán kéo dài, đầy căng thẳng với Trung Quốc.
Thỏa thuận bền vững của Mỹ và EU
Vào ngày 27 tháng 7 năm 2025, một bước ngoặt quan trọng đã diễn ra trong quan hệ thương mại xuyên Đại Tây Dương. Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Ủy ban châu Âu (EC) Ursula von der Leyen đã đạt được một thỏa thuận mang tính bước ngoặt, chấm dứt nguy cơ của một cuộc chiến thuế quan toàn diện.
Trước đây, mối quan hệ giữa Mỹ và EU đã đứng trên bờ vực căng thẳng. Mỹ từng đe dọa áp đặt mức thuế 30% đối với ô tô nhập khẩu từ châu Âu, một động thái có thể gây ra những hậu quả nghiêm trọng cho ngành công nghiệp xe hơi của Đức, Pháp và các nước thành viên khác. Đáp lại, EU cũng đã chuẩn bị một gói thuế trả đũa trị giá 109 tỷ USD (khoảng 93 tỷ Euro) nhắm vào hàng hóa Mỹ, dự kiến có hiệu lực vào ngày 7 tháng 8 nếu các cuộc đàm phán không thành công.
Tuy nhiên, thỏa thuận mới đã ngăn chặn kịch bản đó. Theo đó, Mỹ sẽ áp dụng mức thuế nhập khẩu cơ bản chỉ 15% đối với phần lớn hàng hóa của EU, thấp hơn đáng kể so với mức đe dọa ban đầu. Mức thuế này được áp dụng cho nhiều mặt hàng quan trọng như ô tô, chip máy tính và dược phẩm. Đáng chú ý, một số mặt hàng chiến lược như máy bay, phụ tùng máy bay, một số loại hóa chất, thiết bị bán dẫn và nguyên liệu thô sẽ được miễn thuế hoàn toàn, giúp duy trì dòng chảy thương mại quan trọng giữa hai khu vực.
Đổi lại, EU cũng đưa ra những cam kết đáng kể. Khối này sẽ tăng cường mua sắm năng lượng từ Mỹ, bao gồm khí đốt tự nhiên, dầu mỏ và nhiên liệu hạt nhân, với tổng giá trị lên tới 750 tỷ USD. Bên cạnh đó, EU cũng cam kết đầu tư thêm 600 tỷ USD vào Mỹ. Thỏa thuận này, có hiệu lực từ ngày 1 tháng 8, được xem là một dấu hiệu tích cực cho sự ổn định và hợp tác kinh tế giữa hai đối tác lớn nhất thế giới. Nó không chỉ giải quyết các tranh chấp hiện tại mà còn tạo ra một nền tảng vững chắc cho quan hệ thương mại trong tương lai.
🚨BREAKING: President Trump announces new trade deal reached with the European Union.
— Benny Johnson (@bennyjohnson) July 27, 2025
pic.twitter.com/UAHTN0OjPy
Thỏa hiệp tạm thời, bất ổn kéo dài giữa Mỹ và Trung Quốc
Trong khi quan hệ với EU đang khởi sắc, tình hình thương mại giữa Mỹ và Trung Quốc vẫn chìm trong sự phức tạp và bất ổn. Hai nền kinh tế lớn nhất thế giới vẫn đang duy trì một thỏa thuận đình chỉ thuế quan tạm thời, một động thái nhằm hạ nhiệt căng thẳng trong bối cảnh các cuộc đàm phán vẫn diễn ra.
Vào tháng 5 năm 2025, Mỹ và Trung Quốc đã đạt được thỏa thuận giảm thuế quan đối ứng trong vòng 90 ngày. Cụ thể, Mỹ đã giảm thuế đối với một số hàng hóa Trung Quốc từ 145% xuống còn 30%, và Trung Quốc cũng đáp lại bằng cách giảm thuế đối với hàng hóa Mỹ từ 125% xuống còn 10% trong cùng khoảng thời gian. Tuy nhiên, điều quan trọng cần nhấn mạnh là thỏa thuận này không loại bỏ hoàn toàn các mức thuế đã được áp dụng, và một số biện pháp khác như thuế bưu chính đối với hàng hóa từ Trung Quốc vẫn được duy trì.
Các cuộc đàm phán thương mại giữa hai bên vẫn đang diễn ra một cách tích cực nhưng chậm rãi. Gần đây, các đại diện đã có các cuộc gặp gỡ tại Stockholm (Thụy Điển) nhằm tìm kiếm giải pháp cho những bất đồng kinh tế kéo dài. Các nguồn tin cho biết Mỹ và Trung Quốc có thể sẽ tiếp tục gia hạn tạm hoãn thuế quan thêm 90 ngày nữa để có thêm thời gian thảo luận một thỏa thuận toàn diện hơn.
Tuy nhiên, sự bấp bênh vẫn là yếu tố chủ đạo trong quan hệ này. Mặc dù có các cuộc đàm phán, giới phân tích vẫn tin rằng rủi ro từ chính sách thương mại của Mỹ đối với Trung Quốc vẫn còn rất cao. Nhiều ý kiến cho rằng sự bất ổn này có thể kéo dài đến hết năm 2025, cho thấy việc đi đến một thỏa thuận dứt điểm không phải là điều dễ dàng. Khác với sự đồng thuận nhanh chóng với EU, mối quan hệ thương mại Mỹ-Trung Quốc cho thấy một cuộc chiến phức tạp hơn nhiều, không chỉ về kinh tế mà còn liên quan đến các vấn đề chiến lược và công nghệ, đòi hỏi một nỗ lực đàm phán bền bỉ và kiên nhẫn hơn.
The Trump administration’s bid to stop Chinese manufacturers from evading U.S. tariffs may lead to supply chain disruptions and increased costs for American companies. https://t.co/cMb5ThlsEn
— The Washington Post (@washingtonpost) July 28, 2025
Kết luận
Bức tranh thương mại toàn cầu hiện nay đang diễn ra với hai xu hướng đối lập rõ rệt. Một mặt, Mỹ và EU đã tìm thấy tiếng nói chung, đạt được một thỏa thuận giúp giảm thiểu căng thẳng và ổn định quan hệ thương mại. Điều này cho thấy sự ưu tiên cho hợp tác kinh tế và tránh xa một cuộc chiến thương mại tiềm tàng.
Mặt khác, mối quan hệ giữa Mỹ và Trung Quốc vẫn đầy rẫy sự bất ổn. Mặc dù đã có một thỏa thuận tạm thời để giảm leo thang, các cuộc đàm phán vẫn diễn ra chậm chạp và khó khăn. Tình hình này phản ánh sự phức tạp của các vấn đề kinh tế và chiến lược sâu sắc hơn giữa hai cường quốc, khiến cho một giải pháp toàn diện vẫn còn là một chặng đường dài phía trước.
Như vậy, thế giới đang chứng kiến sự phân hóa trong chính sách đối ngoại của Mỹ, với một bên là thỏa hiệp và bên kia là sự cạnh tranh dai dẳng. Những diễn biến này không chỉ định hình lại dòng chảy thương mại toàn cầu mà còn tác động lớn đến sự ổn định kinh tế của các quốc gia trên thế giới.
