Trong bối cảnh bị cô lập khỏi hệ thống tài chính toàn cầu, Venezuela đã trở thành một trường hợp nghiên cứu điển hình về khả năng ứng dụng thực tế của Stablecoin. Thay vì làm suy yếu vị thế của đồng USD, các lệnh trừng phạt dường như lại thúc đẩy quốc gia này chuyển sang sử dụng phiên bản kỹ thuật số của đồng bạc xanh.
Tổng thống Nicolás Maduro từng thẳng thắn chia sẻ về hiện tượng "đô la hóa" nền kinh tế rằng ông không xem đó là điều tồi tệ, thậm chí còn bày tỏ sự biết ơn vì sự tồn tại của quá trình này. Tờ New York Times mới đây cũng nhận định Venezuela đã trở thành quốc gia đầu tiên quản lý một phần lớn tài chính công thông qua tiền mã hóa. Tuy nhiên, sự chuyển dịch này không xuất phát từ mong muốn đổi mới công nghệ, mà là một giải pháp bắt buộc để sinh tồn.
Lời giải cho bài toán xuất khẩu dầu mỏ
Nguồn thu của Venezuela phụ thuộc nặng nề vào xuất khẩu dầu mỏ, chiếm khoảng một nửa ngân sách quốc gia. Tuy nhiên, do các lệnh trừng phạt quốc tế, nước này không thể tiếp cận hệ thống ngân hàng truyền thống để thực hiện hoặc nhận các khoản thanh toán bằng USD một cách hợp pháp. Trước đây, để bán dầu và thu về ngoại tệ, chính phủ buộc phải thông qua một mạng lưới phức tạp gồm các công ty vỏ bọc, ngân hàng nước ngoài hoặc chấp nhận phương thức hàng đổi hàng.
Hiện nay, một giải pháp hiệu quả hơn đã được áp dụng: chấp nhận thanh toán bằng Stablecoin. Chuyên gia kinh tế Asdrúbal Oliveros ước tính rằng đồng USDT của Tether đang là phương tiện thanh toán cho khoảng 80% các giao dịch bán dầu của Venezuela. Đây là một con số đáng kinh ngạc, cho thấy mức độ thâm nhập sâu rộng của tài sản số vào huyết mạch kinh tế của một quốc gia.
Bước ngoặt trong chính sách tiền tệ quốc gia
Từng có thời điểm chính phủ Venezuela xem tiền mã hóa là mối đe dọa đối với đồng nội tệ Bolivar và ban hành lệnh cấm. Tuy nhiên, áp lực kinh tế từ các lệnh trừng phạt đã buộc giới lãnh đạo phải thay đổi quan điểm. Bà Delcy Rodriguez, hiện là Tổng thống lâm thời, đã thừa nhận tính tất yếu của việc đô la hóa thông qua tiền mã hóa. Vào tháng 8 vừa qua, bà cho biết các "cơ chế quản lý phi truyền thống" đang được triển khai để kiểm soát tỷ giá hối đoái tốt hơn.
Theo Reuters, kể từ tháng 6, chính phủ Venezuela đã cho phép sử dụng USDT rộng rãi hơn. Với sự chấp thuận từ nhà nước, các ngân hàng hiện nay có thể bán lượng USDT thu được từ xuất khẩu dầu cho các doanh nghiệp địa phương. Các doanh nghiệp này sau đó sử dụng số tiền kỹ thuật số đó để thanh toán cho các nhà cung cấp cả trong và ngoài nước, tạo nên một vòng luân chuyển tiền tệ khép kín bên ngoài hệ thống SWIFT.
Từ vĩ mô đến ví tiền của người dân
Không chỉ dừng lại ở cấp độ giao dịch chính phủ hay doanh nghiệp lớn, Stablecoin đang len lỏi vào từng ngõ ngách của đời sống bán lẻ. Lãnh đạo Hiệp hội Siêu thị Quốc gia gần đây đã xác nhận trên truyền hình nhà nước rằng các chuỗi cửa hàng đang nỗ lực triển khai hệ thống chấp nhận thanh toán bằng USDT.
Về bản chất, chính phủ Venezuela đang khuyến khích sử dụng đồng USD do Tether phát hành thay cho đồng Bolivar do chính họ in ra. Trong ngôn ngữ đời thường, người dân gọi đây là "đô la Binance". Đồng tiền này hiện được sử dụng cho mọi mục đích, từ mua thực phẩm, đóng phí chung cư, trả lương cho đến thanh toán cho các nhà cung cấp nhỏ lẻ.
Giới hạn của tiền mã hóa trong các giao dịch quy mô lớn
Mặc dù vai trò của Stablecoin là không thể phủ nhận, nhưng một chi tiết thú vị đã xuất hiện trong bản cáo trạng gần đây của chính phủ Mỹ đối với ông Nicolás Maduro: không có sự đề cập nào đến tiền mã hóa hay Stablecoin. Thay vào đó, các công tố viên mô tả những dòng tiền bất hợp pháp vẫn di chuyển theo cách truyền thống, như vận chuyển tiền mặt bằng máy bay, đổi vũ khí lấy hàng hóa, hoặc các khoản hối lộ bằng tiền mặt.
Sự vắng bóng của tiền mã hóa trong cáo trạng này có thể được giải thích bởi vấn đề thanh khoản. Chuyên gia Oliveros lý giải rằng việc thanh lý một lượng lớn tài sản tiền mã hóa ngay lập tức là vô cùng khó khăn, bởi nó đòi hỏi phải vượt qua nhiều quy trình kiểm soát gắt gao. Báo cáo từ TRM Labs và các nhà phân tích an ninh quốc gia tại Lawfare cũng đồng tình với quan điểm này. Họ cho rằng các tổ chức quy mô lớn vẫn dựa chủ yếu vào tiền mặt vật lý và các mạng lưới rửa tiền dựa trên thương mại, trong khi tiền mã hóa chỉ đóng vai trò bổ trợ.
Dẫu vậy, việc Venezuela chấp nhận "đô la kỹ thuật số" đã thiết lập một bằng chứng thực tế quan trọng cho các quốc gia khác. Nghịch lý nằm ở chỗ, việc bị cấm sử dụng đồng USD không khiến Venezuela chuyển sang dùng đồng Nhân dân tệ hay Euro, mà lại khiến họ sử dụng đồng USD kỹ thuật số, qua đó vô tình củng cố thêm vị thế của đồng tiền này trên bản đồ tài chính thế giới.
